W 2023 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej i rumuński Parlament uchwaliły nowe święto pod nazwą Dzień Solidarności Polsko-Rumuńskiej. Wybór dnia 3 marca nie był oczywiście przypadkowy. Serię traktatów podpisanych przez Polskę i Rumunię w dwudziestoleciu międzywojennym rozpoczęła Konwencja o przymierzu odpornym między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Rumunii zawarta w 1921 r. w Bukareszcie właśnie dnia 3 marca. Przewidywały one wzajemną pomoc w razie sowieckiej agresji i były podstawą żywych relacji sojuszniczych obu krajów w okresie międzywojennym, także w dziedzinie kultury, wymiany akademickiej, wzajemnego poznania na wielu płaszczyznach. Dzień Solidarności Polsko-Rumuńskiej przypomina o tych wielowiekowych więziach, ale także podkreśla współczesne relacje między obydwoma krajami, oparte o podobne cele i aspiracje, zwłaszcza w obszarze polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
Dzień Solidarności Polsko-Rumuńskiej jest wyjątkową okazją do ważnych wydarzeń promujących i wzmacniających wzajemne relacje. Podobnie jak w ubiegłym roku, w Polsce i Rumunii odbyły się z tej okazji niezwykłe wydarzenia kulturalne, ale także doszło w tym okresie do ważnych wizyt politycznych na najwyższym szczeblu.
W Rumunii
2 marca w Ateneum rumuńskim wystąpił znakomity polski kwartet smyczkowy Atom String Quartet, grający muzykę improwizowaną. Wykonuje on własne kompozycje, inspirowane m.in. polską muzyką ludową, klasyczną i jazzem, ale publiczność podczas koncertu wysłuchała także kompozycji Fryderyka Szopena, Ignacego Jana Paderewskiego i Krzysztofa Pendereckiego. Zespół zagrał z gościem specjalnym – znakomitym rumuńskim pianistą Cătălinem Răducanu. Koncert zorganizował Instytut Adama Mickiewicza, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej oraz Instytut Polski w Bukareszcie. Przy jego okazji polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odznaczyło medalami „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Sabrę Daici, Marina Cazacu i Ovidiu Dajbog-Mirona oraz odznakami honorowymi „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Cristinę Godun, Oanę Cristea Grigorescu i Eugena Gustea.
Publiczność powitał gospodarz – dyrektor Filharmonii im. George Enescu – maestro Marin Cazacu, przemawiali także Ambasador RP Jego Ekscelencja Paweł Soloch oraz wicepremier i minister spraw wewnętrznych Rumunii Cătălin Predoiu. Gościem był także prezes Związku Polaków w Rumunii, poseł i przewodniczący Rumuńsko-Polskiej Grupy Parlamentarnej Gerwazy Longher z małżonką Victorią Longher. Towarzyszyli mu przedstawiciele rumuńskiej Polonii, obok Polaków mieszkających w Bukareszcie, tym razem także liczna grupa Polaków z całej Bukowiny.
W Polsce
Rumuński Instytut Kultury i Ambasada Rumunii w Warszawie zorganizowały 3 marca na Zamku Królewskim w Warszawie wyjątkowy koncert znakomitego rumuńskiego kwartetu muzyki kameralnej Arcadia. Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem ministrów spraw zagranicznych Rumunii i Polski Oany Țoiu i Radosława Sikorskiego.
Szefowie dyplomacji Polski i Rumunii spotkali się bowiem w Polsce dokładnie w Dniu Solidarności Polsko-Rumuńskiej. Podczas wydarzenia na Zamku Królewskim polski minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski odznaczony został najwyższym rumuńskim odznaczeniem – Orderem Gwiazdy Rumunii w stopniu Wielkiego Oficera. Na oficjalnym kanale polskiego ministra spraw zagranicznych ukazał się tego dnia także specjalny spot w języku angielskim z życzeniami od obu ministrów.
5 marca natomiast na zaproszenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego wizytę w Polsce odbył Prezydent Rumunii Nicușor Dan. Spotkał się podczas niej także z marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym, marszałek Senatu Małgorzatą Kidawą-Błońską oraz premierem Donaldem Tuskiem. Był także gościem honorowym przyjęcia, jakie z okazji Dnia Solidarności Polsko-Rumuńskiej w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku zorganizowała Polsko-Rumuńska Bilateralna Izba Przemysłowo-Handlowa. W skład delegacji Prezydenta Rumunii podczas jego wizyty w Polsce wchodził także prezes Związku Polaków w Rumunii, poseł i przewodniczący Rumuńsko-Polskiej Grupy Parlamentarnej w Izbie Deputowanych rumuńskiego Parlamentu Gerwazy Longher.
W rumuńskim Parlamencie
3 marca z okazji Dnia Solidarności Polsko-Rumuńskiej odbyło się w rumuńskim Parlamencie nadzwyczajne posiedzenie senackiej komisji do spraw polityki zagranicznej. Posiedzenie otworzył przewodniczący komisji senator Titus Corlățean. Uczestniczyli w nim członkowie komisji oraz zaproszeni goście: Ambasador RP w Bukareszcie JE Paweł Soloch, doradca Prezydenta Rumunii do spraw bezpieczeństwa narodowego Marius-Gabriel Lazurca, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Clara Staicu, a także poseł i przewodniczący Rumuńsko-Polskiej Grupy Parlamentarnej Gerwazy Longher, będący jednocześnie prezesem Związku Polaków w Rumunii.
Komisja przyjęła Deklarację z okazji Dnia Solidarności Polsko-Rumuńskiej – „symbolu historycznych więzi między obydwoma narodami, który nie traci na znaczeniu mimo upływu czasu. Rumunia i Polska są głęboko zaangażowane w kontynuowanie wysiłków na rzecz rozszerzenia, wzmocnienia i pogłębienia partnerstwa strategicznego, jakie łączy nas od ponad siedemnastu lat, zarówno w wymiarze wielostronnym, jako państwa członkowskie UE i NATO, jak i w relacjach dwustronnych, w tym także poprzez pogłębianie dialogu pomiędzy parlamentami obu państw, co przynosi konkretne korzyści naszym obywatelom”.
4 marca natomiast podczas sesji plenarnej Izby Deputowanych rumuńskiego Parlamentu z okazji Dnia Solidarności Polsko-Rumuńskiej wystąpił poseł Gerwazy Longher. Mówił zarówno o historycznych związkach łączących Polskę i Rumunię, jak i o bliskich współcześnie relacjach w strukturach UE i NATO, o pogłębiającej się współpracy politycznej, wojskowej, gospodarczej, ale i kulturalnej. Podkreślił także rolę pomostu między oboma narodami, jaką stara się pełnić Związek Polaków w Rumunii. „Dzień Solidarności Polsko-Rumuńskiej – rozpoczął swoje przemówienie – nie jest tylko jedną z kart w historii, ale żywym wyrazem przyjaźni opartej na działaniach, lojalności i wspólnym europejskim losie”. „W Europie znów zmagającej się z zagrożeniami dla bezpieczeństwa nasza współpraca stanowi podstawę utrzymania stabilności” – kontynuował, by zakończyć stwierdzeniem, że polsko-rumuńska solidarność „to dziś odpowiedzialność. W Europie, w której pokój nie jest już czymś zagwarantowanym, przyjaźń między Rumunią i Polską jest przykładem konsekwencji, szacunku i wspólnej wizji przyszłości”.
W sesji plenarnej w Izbie Deputowanych i w tym ważnym momencie uczestniczył Ambasador RP w Bukareszcie JE Paweł Soloch. Otworzył on zaraz potem w Pałacu Parlamentu wystawę zatytułowaną „Polsko-rumuński sojusz wojskowy w okresie międzywojennym”, prezentującą chronologicznie na trzynastu planszach rozwój dwustronnych stosunków między Polską i Rumunią, które w okresie międzywojennym łączyła nie tylko wspólna granica, ale także strategiczny sojusz. O skali tych wzajemnych relacji świadczą także plansze poświęcone licznym wizytom oficjalnym marszałka Józefa Piłsudskiego w Rumunii i jego osobistym relacjom z królem Ferdynandem i rodziną królewską. Wystawę przygotował w 2021 r. Instytut Polski w Bukareszcie z okazji stulecia podpisania Konwencji o przymierzu odpornym. W Parlamencie obecna była więc także dyrektor Instytutu Polskiego Natalia Mosor.
W wydarzeniach w Parlamencie, sesji plenarnej i otwarciu wystawy uczestniczyła także grupa Polaków w całej Bukowiny, którzy przyjechali do Bukaresztu specjalnie na organizowane tymi dniami wydarzenia z okazji Dnia Solidarności Polsko-Rumuńskiej. 2 marca wzięli udział w obchodach i koncercie w rumuńskim Ateneum, 3 marca w uroczystym spotkaniu z Polakami ze stolicy w Domu Polskim w Bukareszcie, w którym uczestniczył także Konsul RP w Bukareszcie Artur Tarasewicz i prezes Związku Polaków w Rumunii, a 4 marca mieli okazję towarzyszyć posłowi Gerwazemu Longherowi podczas wystąpienia w Izbie Deputowanych, zwiedzić z nim Pałac Parlamentu oraz uczestniczyć w otwarciu wystawy.
Elżbieta Wieruszewska-Calistru
Na Bukowinie
14 marca obchody Dnia Solidarności Polsko-Rumuńskiej zorganizował Związek Polaków w Rumunii. Odbyły się w Domu Polskim w Nowym Sołońcu z udziałem przedstawicieli Polonii z całej Bukowiny, duchownych z całej diecezji Jassy, zespołów ludowych działających przy Związku Polaków w Rumunii.
Zaproszenie przyjęli także reprezentanci lokalnych władz: wicewojewoda suczawski Camelia Damian, wiceprzewodniczący Rady Wojewódzkiej Suczawa Stelian Simeria, wójt gminy Kaczyka Radu Dinu Ciuc, wójt gminy Mănăstirea Humorului Viorel Croitoru. W obchodach uczestniczyła także delegacja z Ukrainy, złożona z przedstawicieli czerniowieckich władz obwodowych i środowiska kultury, ale także przedstawicieli Polonii z Północnej Bukowiny, prezesa Obwodowego Towarzystwa Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza w Czerniowcach Władysława Strutyńskiego oraz Reginy i Tomasza Kałuskich z Krasnoszorskiego Towarzystwa Kultury Polskiej w Starej Hucie. Obecny był również dyrektor Międzynarodowego Festiwalu „Bukowińskie Spotkania” Zbigniew Kowalski.
Goście z Ukrainy zwiedzili także tego dnia Domy Polskie w Suczawie i Moarze i odwiedzili polską społeczność w Nowym Sołońcu.
Obchody zakończyła część artystyczna w wykonaniu zespołów „Mała Pojana” z Pojany Mikuli i „Sołonczanka” z Nowego Sołońca, które wystąpiły z programem polskich tańców i pieśni ludowych.
Ștefania Carmen Zielonka
