Wyplatanie śmiergustu i chodzenie ze śmiergustem – to dawny zwyczaj, z dbałością pielęgnowany w kilku wsiach na południowej Bukowinie, który do dziś dodaje znaczenia i kolorytu Wielkanocy, świętowanej przez Polaków. We wsiach Nowy Sołoniec, Pojana Mikuli i Plesza tradycja ta pozostaje żywym wyrazem tożsamości, a także więzi międzypokoleniowych.
Wieczorem 28 marca w Nowym Sołońcu dzieci, młodzież oraz członkowie zespołów folklorystycznych „Sołonczanka” z Nowego Sołońca i „Mała Pojana” z Pojany Mikuli spotkali się na warsztatach poświęconych temu dawnemu zajęciu. Byli wśród nich także prezes Związku Polaków w Rumunii Gerwazy Longher oraz wiceprezesi Ștefania Carmen Zielonka i Ștefan Longher, a także ks. Stanisław Jan Kucharek – proboszcz parafii w Nowym Sołońcu i kapelan Polaków z diecezji Jassy.
Pod czujnym okiem osób starszych, które znają ten zwyczaj od najmłodszych lat, gałązki wierzbiny splatały się w „śmiergust” – biczyk, z którym chłopcy w okresie wielkanocnym odwiedzają dziewczęta. Dziewczęta z kolei przygotowywały, zgodnie z przekazywaną z pokolenia na pokolenie tradycją, koszyczki z bibuły oraz haftowane cierpliwie w okresie Wielkiego Postu serwetki. Wraz z pisankami śmiergust i przykryte barwnymi serwetkami koszyczki służą potem chłopcom i dziewczętom podczas praktykowania wielkanocnych zwyczajów.
Szczególnym momentem warsztatów było zaprezentowanie przez dziewczęta z Pojany Mikuli zwyczaju chodzenia przed Wielkanocą „po moju”, połączone z wykonaniem starej pieśni o Męce Pańskiej, co nadało spotkaniu głębokiego duchowego wymiaru.
Organizując warsztaty, Związek Polaków w Rumunii wypełnia swoją misję przekazywania młodemu pokoleniu nie tylko umiejętności wykonywania tradycyjnego rzemiosła, lecz także wartości, wiary i polskiej tożsamości. Wyplatanie „śmiergustu” jest bowiem nie tylko wielkanocnym zwyczajem, ale także pomostem między przeszłością a przyszłością, o który z dumą dba się tam, gdzie tradycja wciąż jest częścią codziennego życia.
Ștefania Carmen Zielonka
Fot. Karolina Longher
